بهداشت دهان هنگام استفاده از براکت: راهنمای عملی

براکت و سیم سطح دندان را زبر و ناصاف می‌کنند. غذا در گودی براکت و زیر سیم گیر می‌ماند و تمیز کردنش با مسواک معمولی سخت است. نتیجه این است که اگر مراقب نباشید، خطر پوسیدگی و التهاب لثه در طول درمان به‌مراتب بیشتر از حالت عادی می‌شود.

نکتهٔ مهم این است که این عوارض کاملاً قابل پیشگیری‌اند. بیشتر بیمارانی که در طول درمان دچار لکهٔ سفید یا پوسیدگی می‌شوند، مشکلشان از روش درمان نیست، بلکه از تمیز کردن ناکافی است.

حداقل دو بار در روز و هر بار دست‌کم دو دقیقه، با مسواک نرم. موقعیت مسواک را طوری انتخاب کنید که زاویه حدود ۴۵ درجه نسبت به سطح دندان داشته باشد؛ یعنی نوک موها زیر لبهٔ براکت و نزدیک لثه برسد.

هر حرکت کوچک و دایره‌ای بهتر از حرکت رفت‌وبرگشتی است، چون موهای مسواک را زیر سیم هدایت می‌کند. توجه کنید که بیشترین پلاک دقیقاً در خط تماس لثه و اطراف براکت تشکیل می‌شود، نه روی سطح صاف دندان.

یک روش ساده که نتیجهٔ خوبی دارد: بعد از هر وعدهٔ غذایی، حداقل یک بار با مسواک یا مسواک بین‌دندانی دهان را پاک کنید. اگر در مدرسه یا محل کار هستید، یک مسواک کوچک در کیف، مشکل را حل می‌کند.

نخ دندان معمولی وقتی سیم ردیفی روی دندان‌ها وجود دارد کار نمی‌کند، چون نخ نمی‌تواند از زیر سیم رد شود. جایگزین‌ها این‌ها هستند: مسواک بین‌دندانی کوچک که از زیر سیم رد می‌شود، یا نخ دندان مخصوص ارتودنسی که یک سر آن مثل سوزن باریک از زیر سیم رد می‌شود.

برای فاصله‌هایی که هنوز باز هستند، استفاده از فیله دندان یا مسواک بین‌دندانی مناسب است. همچنین آب‌پاش یا دهان‌شویهٔ مخصوص ارتودنسی، گوشه‌هایی را که دست نمی‌رسند تمیز می‌کند.

اگر لثه‌تان موقع مسواک زدن خون می‌کند، نگران نباشید. در هفته‌های اول به خاطر التهاب ناشی از دستگاه شایع است و با بهتر شدن بهداشت، خودبه‌خود برطرف می‌شود. اگر بعد از دو هفته ادامه داشت، به مطب خبر دهید.

دو گروه اصلی را کنار بگذارید: خوراکی‌های سفت و چسبنده مثل آجیل، گز شکلات، کارامل، شکلات و آدامدهای سفت؛ و خوراکی‌های خیلی گرم یا خیلی سرد که می‌توانند به دندان حساس آسیب بزنند.

گاز کردن سیب، هویج خام، ساقهٔ کرفس و نان سفت را بهتر است متوقف کنید. سیب و هویج خام به‌عنوان میان‌وعدهٔ تمیزکنندهٔ طبیعی دندان خوب هستند، به شرطی که کاملاً بجوید و بلافاصله بعدش مسواک بزنید تا اسید طبیعی آن‌ها مینا را خنثی کند.

در مقابل، خوراکی‌های نرم مثل ماست، پنیر، برنج و سیب پخته مشکلی ایجاد نمی‌کنند. نوشیدن آب هم بین وعده‌ها به پاک شدن بقایای غذا کمک می‌کند.

اولین کار این است که به دهان دست نزنید و تلاش نکنید خودتان اصلاح کنید. یک براکت کنده شده یا سیم بیرون‌زده معمولاً مسئلهٔ چندروزه است و در نوبت بعدی برطرف می‌شود، ولی در این فاصله می‌تواند به لثه آسیب بزند.

برای محافظت موقت، اگر سیم تیزی بیرون آمده، یک تکه کوچک موم ارتوودنسی یا حتی تکه‌ای از موم دندان را روی آن بگذارید. اگر براکت کنده شده، با موم به سیم بچسبانید تا نیفتد و آن را قورت ندهید.

تماس بگیرید و بگویید چه اتفاقی افتاده. اگر در شهر نیستید، برگشتن را کمی عقب بیندازید، اما در نظر داشته باشید که تأخیر طولانی به حرکت دندان‌ها آسیب می‌زند.

نوشیدن مشروبات الکلی در طول درمان توصیه نمی‌شود؛ هم به خاطر اثر خشک‌کننده روی لثه که با وجود براکت حساس‌تر است و هم به خاطر اینکه ممکن است با اسفنر یا کشیدمار تماس داشته باشد.

دهان‌شویهٔ حاوی الکل می‌تواند لثه را خشک و ملتهب کند. اگر از دهان‌شویه استفاده می‌کنید، نوع بدون الکل انتخاب کنید.

سیگار و تنباکو را کنار بگذارید. این فقط توصیهٔ عمومی نیست؛ تنباکو لثه را ملتهب می‌کند، روند جابه‌جایی دندان را مختل می‌کند و احتمال پوسیدگی را در دورهٔ درمان بالا می‌برد.

اگر بخواهیم همهٔ این‌ها را به یک برنامهٔ کوتاه تبدیل کنیم: صبح بعد از صبحانه مسواک، بعد از هر وعدهٔ اصلی یک پاک‌سازی سریع، شب قبل از خواب مسواک دقیق به‌علاوهٔ نخ یا مسواک بین‌دندانی، و هر ۶ ماه یک جلسهٔ جرم‌گیری در مطب.

همین چهار کار ساده، بیشتر بیماران را از مشکل لثه و پوسیدگی در طول درمان مصون می‌کند. اگر رعایت این‌ها برایتان سخت است، در جلسهٔ بعدی بگویید تا روشی پیدا کنیم که با برنامهٔ روزانهٔ شما جور باشد.