کشیدن دندان در ارتودنسی: چه زمانی و چرا؟

قاعدهٔ ساده این است: وقتی فضای لازم برای قرار گرفتن دندان‌ها در ردیف درست وجود نداشته باشد، باید جایی برایشان باز کرد. دندان‌ها از فضایی که دارند استفاده می‌کنند و اگر مجموع فضای موجود کمتر از مجموع عرض دندان‌ها باشد، مشکل ایجاد می‌شود.

دو راه برای این کار وجود دارد: کم کردن عرض دندان‌ها، یا باز کردن فضا. کم کردن عرض، یعنی تراش دادن سطح تماس دندان‌ها که به مینا آسیب می‌زند و برگشت‌پذیر نیست. برای همین امروزه با باز کردن فضا، تراش دادن را تا حد ممکن کمتر می‌کنند.

فضا از دو جا باز می‌شود: از فضای دندان‌هایی که از دست رفته‌اند، و از فضایی که در فک وجود دارد ولی دندان‌ها آن را اشغال نکرده‌اند.

در بیشتر موارد، آنچه کشیده می‌شود دندان عقل است، چون اگر فضای کافی برای ردیف کناری وجود داشته باشد، دندان عقل بیرون نمی‌آید و به‌جای آن فضا به دندان‌های جلو اختصاص داده می‌شود.

دندان‌های پیشین بالا (دو دندان جلوی بالا) و دندان‌های پیشین پایین هم گاهی کشیده می‌شوند، مخصوصاً وقتی جلو بودن شدید باشد و بخواهیم فک را به عقب ببریم. این تصمیم اثر مستقیمی روی فرم صورت دارد و معمولاً فقط در موارد مشخص گرفته می‌شود.

کشیدن دندان شیری معمولاً فقط وقتی انجام می‌شود که رویش دندان دائمی را مختل کند. این تصمیم برای حفظ فضا گرفته می‌شود، نه برای درمان ارتودنسی.

خیر، و این یکی از مهم‌ترین نکاتی است که باید بدانید. بسیاری از بیماران وقتی می‌شنوند امکان کشیدن دندان وجود دارد، فوراً تصمیم می‌گیرند که روش ثابت را رد کنند و سراغ روش نامرئی بروند. این نتیجه‌گیری همیشه درست نیست.

روش‌های غیرتخریبی مثل وسیع کردن فک، کمک به رشد فک در کودکان، یا استفادهٔ هوشمندانه از فضای موجود، در بسیاری از موارد می‌توانند مشکل را بدون کشیدن دندان حل کنند. البته در موارد شدیدتر، این روش‌ها کافی نیستند.

نکتهٔ دیگر این است که خیلی از بیماران فکر می‌کنند با کشیدن دندان دندان‌ها ریخته یا نامنظم می‌شوند. این یک تصور اشتباه است؛ دندان‌های باقی‌مانده با پلاک و سیم در ردیف درست چیده می‌شوند. چیزی که ممکن است بیشتر دیده شود، تغییر شکل قوس دندانی است.

کشیدن دندان معمولاً یک کار سریع و ساده است و خیلی‌ها از انتظارش بیشتر می‌ترسند. با بی‌حسی موضعی انجام می‌شود و حس فشار دارید، نه درد. بسته به شرایط، ممکن است بخشی از کار در مطب و بخش باقی‌مانده با متخصص ارتودنسی هماهنگ شود.

بعد از کشیدن، فضای خالی با یک پلاک یا چسب موقت بسته می‌شود تا غذا وارد آن نشود. جای زخم معمولاً ظرف یک تا دو هفته خوب می‌شود.

نکتهٔ مهم برای بزرگسالان: جوش خوردن کامل استخوان در این ناحیه چند ماه طول می‌کشد و در همین مدت ممکن است دندان‌های همسایه کمی به سمت فضای خالی متمایل شوند. به همین دلیل بعد از کشیدن باید سریع وارد مرحلهٔ بعدی درمان شوید.

ترس شما کاملاً طبیعی است و قرار نیست شما را دست‌کم بگیریم. اما یک نکتهٔ عملی وجود دارد: در سال‌های اخیر، تکنیک‌های مدیریت بیمار و بی‌حسی بهتر شده‌اند و خیلی از بیمارانی که انتظار درد شدید داشتند، تجربهٔ میانی داشتند.

اگر نگرانی شما از خودِ دندان است، یک نکتهٔ مهم: دندان عقل رویش‌نکرده، لزوماً باید کشیده شود. خیلی وقت‌ها فقط یک عکس لازم است تا مشخص شود در وضعیت بی‌خطری هست و دست‌زدن به آن ریسک بیشتری از رها کردنش دارد.

در جلسهٔ معاینه، این موضوع را به‌صورت باز و بدون اصرار مطرح می‌کنیم. تصمیم دربارهٔ کشیدن دندان همیشه مشترک است و شما کاملاً حق دارید دربارهٔ آن سؤال بپرسید و پاسخ شفاف بگیرید.